Την άνοιξη του 399 π.Χ., ο Σωκράτης αντιμετωπίζει στην Αθήνα τις κατηγορίες που του είχαν απευθύνει ο Μέλητος, ο Άνυτος και ο Λύκων, ότι δεν αναγνωρίζει τους θεούς της πόλης, ότι εισάγει καινά δαιμόνια και ότι διαφθείρει τους νέους της πόλης.
Η δίκη ξεκίνησε µε την ανάγνωση του κατηγορητηρίου:
«[…] ἀδικεῖ Σωκράτης οὓς µὲν ἡ πόλις νοµίζει θεοὺς οὐ νοµίζων, ἕτερα δὲ καινὰ δαιµόνια εἰσφέρων· ἀδικεῖ δὲ καὶ τοὺς νέους διαφθείρων».
Δικάζεται από το Δικαστήριο της Ηλιαίας που αποτελείται από 500 Αθηναίους πολίτες. Στις δύο πλευρές δόθηκε ίσος χρόνος, μετρημένος µε κλεψύδρα, για να αναπτύξουν τα επιχειρήματά τους. Πρώτοι μίλησαν οι κατήγοροι του Σωκράτη και ακολούθησε η Απολογία του, μαρτυρίες για την οποία έχουμε από τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα.

Μετά τις αγορεύσεις και των δύο πλευρών, ακολούθησε η ψηφοφορία, µε ειδικά σημειωμένους μεταλλικούς δίσκους: 280 έκριναν τον Σωκράτη ένοχο και 220 αθώο. Σύμφωνα µε τον αθηναϊκό νόμο κάθε πλευρά έπρεπε να προτείνει µια ποινή. Οι κατήγοροι πρότειναν την θανατική ποινή. Ο Σωκράτης αρχικά δήλωσε ότι δεν είχε κάνει τίποτε κακό και ότι δεν έπρεπε να τιμωρηθεί, αλλά τελικά πρότεινε να του επιβληθεί πρόστιμο. Πραγματοποιήθηκε νέα ψηφοφορία: 360 υπερψήφισαν την θανατική ποινή. Ο Σωκράτης οδηγήθηκε στις φυλακές. Έναν μήνα αργότερα, και ενώ είχε αρνηθεί την ευκαιρία να δραπετεύσει, ήπιε µε την θέλησή του το κώνειο και πέθανε περιστοιχισμένος από τους στενούς φίλους και μαθητές του.

Περί τα 2.500 χρόνια μετά, η πιο διάσημη δίκη της Ιστορίας επαναλαμβάνεται, υπό τις πλέον σύγχρονες συνθήκες και με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά: θα κριθεί αθώος ή ένοχος ο Αθηναίος φιλόσοφος; Το δύσκολο εγχείρημα έχει αναλάβει το Ιδρυμα Ωνάση και θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 25 Μαΐου στις 6.30 μ.μ στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Εκεί θα συναντηθούν διαπρεπείς νομικοί από την Ευρώπη και την Αμερική, οι οποίοι θα κληθούν να επανεξετάσουν τα κοινωνικά και νομικά ζητήματα πίσω από τις κατηγορίες που αντιμετώπισε ο Σωκράτης, ενώ την τελική απόφαση θα λάβει το κοινό, που θα παρακολουθεί ζωντανά τη διαδικασία, τόσο από την αίθουσα όσο και μέσω Ιντερνετ.

Ανάλογη εικονική «δίκη του Σωκράτη» είχε πραγματοποιηθεί και πέρυσι τον Μάιο στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Νέας Υόρκης, και πάλι με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Ωνάση. Εκείνη τη φορά, ο Σωκράτης είχε αθωωθεί. Θα αλλάξει άραγε η ετυμηγορία φέτος;

Ποιοι θα είναι οι δικαστές

Λόρδος Richard Aikens, μέλος του Εφετείου της Αγγλίας και της Ουαλίας (Μεγάλη Βρετανία)
Sophie-Caroline De Margerie, δικαστής στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Γαλλία)
Pierre Delvolvé, μέλος της Ακαδημίας Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών (Γαλλία)
Stephan Gass, αντιπρόεδρος του Εφετείου (Ελβετία)
Δρ Giusep Nay, πρώην πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου (Ελβετία)
Loretta Preska, πρόεδρος του Αμερικανικού Περιφερειακού Δικαστηρίου της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης (ΗΠΑ)
Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, ακαδημαϊκός, ομότιμη καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου, πρώην πρόεδρος της Βουλής (Ελλάδα)
Βασίλειος Ρήγας, πρώην αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου (Ελλάδα)
Σερ Stephen Sedley, μέλος του Εφετείου της Αγγλίας και της Ουαλίας (Μεγάλη Βρετανία)
François Terré, μέλος της Ακαδημίας Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών (Γαλλία)
Harm Peter Westermann, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν (Γερμανία)
 
Υπέρ Αθηναίων:
Ηλίας Αναγνωστόπουλος, δικηγόρος, αναπληρωτής καθηγητής Ποινικών και Εγκληματολογικών Σπουδών (Ελλάδα)
Δρ Αντώνης Παπαδημητρίου, δικηγόρος, πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση (Ελλάδα)
 
Υπέρ Σωκράτους:
Michael Beloff, δικηγόρος (Μεγάλη Βρετανία)
Patrick Simon, δικηγόρος (Γαλλία)

Η νέα δίκη θα πραγματοποιηθεί στην ελληνική, αγγλική και γαλλική γλώσσα με ταυτόχρονη μετάφραση στην κεντρική σκηνή της Στέγης, στις 6.30 μ.μ. Η εκδήλωση θα προβληθεί επίσης και μέσω του διαδικτύου (www.sgt.gr/dikisocrati).

Το εισιτήριο εισόδου κοστίζει 5 και 10 ευρώ. Πληροφορίες και κρατήσεις στο τηλέφωνο 210–90.05.800.